Gregoriaans
CD-bespreking
In Circulo Anni / Gaudeamus
Inge Feyen (orgel), Kurt Bikkembergs (bariton) o.l.v. Kurt Bi!kkembergs
| N° | Mod. | Index | Track | Time |
|---|---|---|---|---|
| 01 | 8 | Offertorium | Ave Maria | 01:49 |
| 02 | Varia | Ave Maria (orgel) | 01:51 | |
| 03 | 8 | Offertorium | Benedictus qui venit | 01:47 |
| 04 | Varia | Benedictus qui venit (orgel) | 02:21 | |
| 05 | 1 | Introitus | Suscepimus Deus | 02:58 |
| 06 | Varia | Suscepimus Deus (orgel) | 04:04 | |
| 07 | 2 | Graduale | Tollite portas | 01:34 |
| 08 | Varia | Tollite portas (orgel) | 01:44 | |
| 09 | 8 | Communio | Spiritus ubi vult spirat | 00:53 |
| 10 | Varia | Spiritus ubi vult spirat (orgel) | 01:42 | |
| 11 | 7 | Introitus | Viri galilaei | 02:36 |
| 12 | Varia | Viri galilaei (orgel) | 02:13 | |
| 13 | 7 | Sequentia | Lauda Sion (zang en orgel) | 09:49 |
| 14 | 6 | Communio | Mitte manum tuam | 00:46 |
| 15 | Varia | Mitte manum tuam (orgel) | 00:34 | |
| 16 | 8 | Offertorium | Assumpta est Maria in caelum | 01:35 |
| 17 | Varia | Assumpta est Maria in caelum (orgel) | 01:04 | |
| 18 | 8 | Alleluia | Dulce lignum | 01:55 |
| 19 | Varia | Dulce lignum (orgel) | 01:55 | |
| 20 | 5 | Graduale | Locus iste | 00:52 |
| 21 | Varia | Locus iste (orgel) | 01:21 | |
| 22 | 1 | Responsorium | Libera me Domine de morte aeterna | 01:17 |
| 23 | Varia | Libera me Domine de morte aeterna (orgel) | 04:08 | |
| 24 | Varia | Gaudeamus (orgel) | 09:12 | |
| 53:04 | ||||
Bespreking
| In Circulo Anni is een jaarkrans van gregoriaanse gezangen, telkens afgewisseld met een orgelmeditatie, geïnspireerd op het voorafgaande gezang. Als toemaatje bevat de cd ook het werk Gaudeamus voor concertorgel solo. Beide werken zijn van de hand van Kurt Bikkembergs, die de gregoriaanse gezangen zelf zingt. Zijn orgelmeditaties worden uitgevoerd door Inge Feyen. Voor Kurt Bikkembergs is gregoriaans een oude liefde. Hij zette zijn eerste gregoriaanse stappen in het Lemmensinstituut o.l.v. Jos Lerinckx en volgde destijds een jaar lang de Cursus Gregoriaans van het Centrum Gregoriaans in de abdij van Tongerlo bij Frans Mariman. Als koorleider zag hij het muzikale en stemtechnisch nut in van deze oerstijl en integreerde gregoriaanse ordinaria- en propriumgezangen in programmaties van concerten en eucharistievieringen. Ook gebruikte hij meermaals gregoriaanse melodieën in zijn composities. De laatste jaren flakkert de liefde weer op. Onder leiding van Frans Mariman werkte hij mee aan de opname van Gallicaanse gezangen (cd Cantus Gallicanus", Eufoda-Davidsfonds), zong hij als lid van het Gregoriaans koor van Leuven op het festival van Watou in 2003 en als lid van de Scola Truchiniensis op het Internationaal Gregoriaans Festival van Watou in 2006. Hij verzorgde ook een sessie stemvorming voor de Drongense cursus gregoriaans in de abdij van Affligem. Orgelmeditaties op gregoriaanse melodieën zijn natuurlijk niet nieuw. Je hoort ze vaak in liturgische diensten, waar ze niet zelden ter plaatse geïmproviseerd worden door de organist. Het is wel vreemd dat er relatief weinig opnamen bestaan waarin zulke meditaties in hun natuurlijke biotoop geconfronteerd worden met de gezangen zelf die aan de basis ervan liggen. Dat is juist de verdienste van deze cd, die daardoor als vanzelf een stuk verteerbaarder wordt - zeker voor een breder publiek - dan een cd met alleen maar gezang. De meditaties worden hier virtuoos vertolkt door Inge Feyen, Meester in de Muziek, finaliteit orgel aan het Lemmensinstituut te Leuven (2003). Soms blijven ze herkenbaar dicht bij de gregoriaanse melodie, andere keren gaan ze resoluut op eigen vleugels met een ongekende bevlogenheid vol kleur en afwisseling. Maar laten we ons even concentreren op de gregoriaanse gezangen zelf, die tenslotte de core business van deze website uitmaken. Kurt Bikkembergs heeft een warme baritonstem en een mooie zegging, wat zonder twijfel de verstaanbaarheid van de tekst - zo belangrijk in het gregoriaans - ten goede komt. Een enkele keer is zijn voordracht misschien zelfs iets te nadrukkelijk, maar dat vergeet je gauw als je zijn levendig gregoriaans op je laat inwerken. Hij zingt uiteraard semiologisch - de invloed van Mariman is alomtegenwoordig - maar tegelijk met een groot respect voor de tekst. De keuze van de gezangen werd geleid door een jaarkrans, een al bij al vrij willekeurige verzameling van twaalf van de mooiste gregoriaanse werkjes, een voor elke maand van het jaar. Van enige liturgische eenheid is dus geen sprake, maar dat hoeft geen gemis te zijn. Het is veeleer een soort bloemlezing uit het gregoriaans repertoire dat niet-kenners zal charmeren, maar ook gregorianisten in vervoering brengt door de wervelende manier waarop Bikkembergs met vaak zeer gekende gezangen omgaat. Bikkembergs heeft zich bij zijn keuze beperkt tot de misgezangen, waaruit hij drie offertoria, een alleluia, twee introitussen, twee graduales en twee communio's koos. Daarnaast ook één sequentie, het Lauda Sion, het enige gezang waarin naar laat-middeleeuwse gewoonte elk gezongen vers wordt afgewisseld met een instrumentaal vers op het orgel. Ten slotte zit er ook een responsorium bij, maar dan wel het geheel ten onrechte in onbruik geraakt Libera me Domine de morte aeterna uit de Dodenliturgie (niet te verwarren met dat andere welbekende Libera me Domine de viis inferni). Enkele gezangen konden mij heel in het bijzonder beroeren. Zo heb ik zelden zo'n mooie jubilus horen zingen als in het communio Spiritus ubi vult spirat uit de tweede Paasweek. Bijzonder sterk is ook de uitvoering van het Hemelvaartsintroitus Viri Galilaei. Je hoort bijna de lichte spot in de stem van de engelen als ze zeggen: 'Mannen, wat staan jullie daar in hemelsnaam naar de lucht te staren?' Behalve dit gezang en het offertorium Ave Maria zijn de meeste gezangen niet afkomstig van de grote feesten, maar vaak van doordeweekse zondagen of uit het misformulier van bijvoorbeeld de Kruisverheffing of de Kerkwijding. Het enige minpuntje van deze cd is misschien wel het veel te summiere begeleidende boekje. Er wordt niet eens bij verteld om welk soort gezang het gaat (iets wat wij hierboven hebben goedgemaakt) en je vindt ook geen teksten van de gezangen. Dankzij de goede zegging van Bikkembergs is dat misschien niet eens zo erg voor de Latijnse tekst, maar een vertaling zou hier toch niet hebben misstaan. Ook wordt nergens verwezen naar de twaalf feesten waar de gezangen mee verbonden zijn en dat lijkt me voor een jaarkrans toch geen overbodige luxe. Het boekje had ook best meertalig mogen zijn, een gemiste kans die een cd van die kwaliteit toch wel verdiend had. Laat dit echter niet aan je hart komen en beluister dit sprankelend, levend gregoriaans telkens weer opnieuw. Het zal je nooit vervelen. Willy Schuyesmans - 25 maart 2007 |
[Terug]
Mail to webmaster