Gregoriaans

Studiedag AISCGre Parijs - 15 maart 2003

De Franstalige sectie van de AISCGre (internationale organisatie voor de studie van het gregoriaans) verzamelde op zaterdag 15 maart 2003 in Parijs voor een tweede studiedag. Was de eerste studiedag vorig jaar musicologisch geörienteerd, dan was deze studiedag gericht op de liturgie. Iets meer dan 20 personen waren opgedaagd om deze studiedag bij te wonen en het was interessant. Gasthuis was het Huis van de Lazaristen in het 6e arrondissement.

Dom Daniel Saulnier, verantwoordelijke van het paleografisch atelier van Solesmes, was de eerste spreker met als onderwerp: De toekomst van het gregoriaans in de liturgie. Hij overliep de rol van de gregoriaanse muziek sinds zijn onstaan in de 8e eeuw (door het samengaan van de oud-romeinse muziek met de Gallicaanse muziek), over de periode van de school van de de Nôtre-Dame, de hervorming van Palestrina, het gregoriaans in de barok... Op het einde van de 19e eeuw werd het gregoriaans herontdekt en gerestaureerd. Onder meer onder impuls van de liturgische beweging werd het gebruik van het gregoriaans overal gestimuleerd waarbij de introïtussen, graduales en offertoriumgezangen nu door de ganse kerkgemeenschap gezongen werd terwijl deze werken voor solisten of kleine koren waren gecomponeerd.

Op dit ogenblik is Latijn voor de meesten onbekend en is de culturele verscheidenheid meer regel dan uitzondering. Sinds het tweede Vaticaanse concilie is het gebruik van de moedertaal de regel geworden en de liturgie en de bijbehorende muziek dient zich daaraan te onderwerpen wat dan inculturatie genoemd wordt.
Het gregoriaans kan bij deze inculturatie een belangrijke rol spelen:
1. er is geen oecumenisch risico daar het gregoriaans aanvaard wordt door protestanten en orthodoxen. De gregoriaanse melodiën zijn zo uitgepuurd en algemeen dat deze ook door andere culturen (zoals het boeddhisme) begrepen kunnen worden;
2. doordat de gregoriaanse melodiën perfect aansluiten bij het tekst kunnen deze, wanneer ze correct en verzorgd gezongen worden, een inspiratiebron zijn voor hedendaagse componisten bij het componeren van melodiën op teksten in de moedertaal;
3. bijkomend kunnen mensen uit verschillende landen en talen aan de liturgie deelnemen wanneer dit in het gregoriaans is. Hier speelt het gregoriaans een verbindende rol tussen mensen.

Na het eerste referaat werden de gezangen voor de tweede zondag van de vasten ingeoefend door Sylvain Dieudonné (IN: Tibi dixit in een restauratie gebaseerd op Einsiedeln 121, GR: Dirigatur oratio, dan een antifoon gezongen vóór het evangelie uit Worcester F160: Nubes lucida, CO: Visionem quam vidistis). Als proprium werd de Kyriale XVII gezongen.

Na de middag werd een referaat gegeven door Sylvain Dieudonné, verantwoordelijke voor het departement gregoriaanse zang en middeleeuwse muziek van de Maîtrise van de Nôtre-Dame van Parijs: De gregoriaanse zang en de eerste ontwikkelingen, de ervaring en liturgische praktijk in de kathedraal van de Nôtre-Dame van Parijs. Daarover later meer. (Foto's: Bart Guns)

Bart Guns