| |
De te fabula narratur - Psalmendag in Antwerpen, 4 mei 2002
In de grote monotheïstische godsdiensten (Islam, Jodendom en Christendom) spelen de heilige boeken Koran, Thora en Bijbel een sleutelrol. Binnen de joodse en christelijke religies is op zijn beurt het boek van de psalmen één van de belangrijkste: beide liturgische culturen zijn letterlijk doordrenkt van de psalmteksten. Bovendien is het zeer expressieve en levensnabije poëzie: worstelend, confronterend, diepgaand, spiritueel.
Redenen genoeg dus om aan de psalmen een studiedag te wijden; wat dan ook gebeurde, op 4 mei, in het sfeervolle kader van het Antwerpse Rockoxhuis.
Eerste spreker Joris Backeljauw ging met verve in op de achtergronden die een rol spelen in een beter begrip van en een bewustere omgang met psalmteksten. Joris lichtte slechts een tipje van de sluier, maar dit was voldoende om een heel landschap te ontdekken: bijbelgeschiedenis, Hebreeuwse poëzie, thematiek, types en vertalingen van de psalmen, christologische interpretatie, proces van interiorisering, ...
Droge koek? Allerminst, want op smaak gebracht met een snuifje Hebreeuws en tot leven gewekt met een scheutje humor en een portie zang. En bovenal: naast alle historische beschouwingen blijken de psalmen steeds weer met ons eigen leven te maken te hebben. Zoals Joris aan de hand van het verhaal over David en de profeet Nathan (2Sam 12) illustreerde: het is niet zomaar een verhaal, want de personages waar het over gaat, zijn wijzelf! De te fabula narratur, schreef Horatius meer dan 900 jaar na het boek Samuel, intussen ook al weer 2037 jaar geleden.
Evenals Joris Backeljauw is Jaak Pauwels, de tweede spreker, iemand die weet wat hij te vertellen heeft en hoe hij dat moet doen. Bij hem kwam het volle gewicht te liggen op de actualiteit die de psalmen zo bijzonder maakt: de psalmen als gebed tot God, het gebed van de arme, in alle betekenissen van het woord. Na een bevlogen uiteenzetting werden de deelnemers uitgenodigd (of 'uitgedaagd'?) om op één psalm dieper in te gaan, en te verwoorden wat die opriep: herkenning, weerstand, vragen allerhande. Aangrijpend, uitdagend, misschien confronterend: in elk geval een aanpak die niemand onverschillig liet!
De dag werd afgesloten in de Keizerskapel met het zingen van de Completen, rustgevend als altijd. En wellicht beseften we tijdens het zingen van de psalmen al iets beter waar het nu écht om ging.
Pieter Mannaerts
|